الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
317
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
خورشيدش تهى نسازد و دليلها و دروسش را منور گرداند به محمد و آله تدوين كرده و گرد آورده است . و نيز در هرات به خط شيخ حسين بن عبد الصمد پدر شيخ بهائى در پايان رسالهء تكليفيه شهيد كه حواشى زيادى هم بر آن نوشته بود چنين ديدم : جدّم ( رحمه اللّه ) به خط خود نوشته بود ، شيخ على بن محمد بن يونس بياضى سال 877 ه . ق وفات يافت و جد من نه سال پس از او درگذشت « 1 » . مؤلف گويد : مراد از جدّش ، شيخ شمس الدّين محمد بن على جباعى ، شاگرد شهيد اوّل است . و باز شيخ حسين به خط خود بر آن رساله نوشته است : حواشى مزبور را شيخ ما ( شهيد ثانى ) از شرح رسالهاى كه شيخ اجل تقى صالح ، على بن محمد بن يونس ( رحمه اللّه تعالى ) تدوين كرد ، تلخيص نمود . مؤلف گويد : در اصفهان در ضمن كتابهاى سيد احمد بحرانى كه از معاصران است به مجموعهاى كهن دست يافتم كه همه آن به خط شيخ على بن يونس بياضى بود و خط متوسطى داشت و در آن مجموعه ، تأليفات چندى از او همراه با بسيارى از تحقيقات وى به ضميمه كتابها و اشعار و قصيدهها و رسالهها و خبرها و آثار متفرقه از تأليفات ديگران به چشم مىخورد . از جمله ، تأليفات او در آن مجموعه رسالهء مختصرى در منطق بود . ظاهرا نام آن رساله الملحة باشد « * » و اين رساله ، غير از رسالهء اللمعة است كه شيخ معاصر به وى نسبت داده است . با توجه به آنچه تا به حال نوشتيم ، پيداست كه بياضى ، معاصر با كفعمى است و چگونه ممكن است معاصر با شيخ حسن صاحب معالم باشد . گذشته از اين ، بهطورى كه در شرح حال كفعمى نوشتهايم وى در قرن نهم و پيش از آن مىزيسته و شيخ حسن تقريبا در هزار هجرى بوده است .
--> ( 1 ) - بياضى ، 4 رمضان سال 791 ه . ق در نباطيه متولد شده است و سال ميلاد او را در مقدمهء كتاب الصراط المستقيم كه در سال 1384 ه . ق در تهران چاپ شده آورده است . ( * ) به قرينه اللمعة ممكن است نام كتاب اللمحه باشد كه در نسخه مطبوع الملحه ضبط شده است - م .